Gün bugün! 21 Haziran; Kuzey Kutbu’nda en uzun gündüz, en kısa gece… Gerçi çalıştığımızdan günler uzamasın, geceler kısalmasın kafasındayız ama sistem böyle işliyor. Hem yaz başlıyor, uzun olsun gün, ne çıkar…
Burası İngiltere’nin çok popüler tarihi yapılarından Stonehenge. Her yıl yüz binlerce turistin ziyaret ettiği yapıyı bugün paganlar ve hippiler istila etti. Yaklaşık 18 binden fazla insan bir araya gelerek ‘gündönümünü’ kutladı. Güneşe tapanlar, paganlar ve hippiler, rengarenk giysileriyle geleneksel törenlerini yaptı. Dünyanın pek çok yerinden buraya gelen insan var. Wiltshire’daki bu tarihöncesi yapıda töreni yöneten isim Arthur Uther Pendragon, gerçek ismiyle John Rothwell. Törenin gelenekselleşmesinde insan, kara ve mevsimler arasındaki bağlantı inancı yatıyor. Yaz mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilen 21 Haziran’ı özel kılan da bu inançtan geliyor.
‘Gündönümü’ anlamındaki ‘solstice’ kelimesi, Latince’den geliyor. ”Sun stands still”; yani “Güneş hâlâ ayakta” demek. 21 Haziran’da, güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne en dik açıyla düşeceği için yıl içerisindeki ‘en kısa gölge’ oluşuyor. Dünyanın güneşe yaklaşıp uzaklaşması, Kuzey ve Güney yarımküreler arasındaki mevsim sürelerinin farklı olmasına neden oluyor. Dünyanın ekseninin eğikliği nedeniyle mevsimler oluşuyor, gece-gündüz süreleri ve aynı boylam üzerindeki noktalarda güneşin doğuş ve batış saatleri değişiyor. Kuzey ve Güney yarımkürelerde farklı mevsimler yaşanıyor, muson rüzgarları oluşuyor. Ekvatordan kutuplara gidildikçe gece-gündüz süreleri arasındaki fark artıyor.
Mesela bugün Sinop’ta en uzun gündüz, Hatay’da en kısa gündüz yaşanacak.
Stonehenge’in büyülü atmosferinde böylesine bir tören, katılımcılara göre oldukça kutsal. Doğayla ve dünyayla bütünleşen insanlar, gün sonuna kadar yapının çevresinde kutlamalarına devam edecek. Ancak şimdiden 20 kişi, uyuşturucudan gözlatına alındı bile.
Nokta Cahit Sıtkı Tarancı’dan gelsin. “Yeter ki gün eksilmesin penceremizden…”
